1 sekonde per cdo te semure me Sida…

Para pak kohesh, me 1 dhjetor ishte dita nderkombetare e luftes kunder sides. Organizata Boterore e Shendetsise deklaron se ka 33.2 million njerez te semure me Sida. Per ta bere me te kapshme se sa e rende eshte situata e perhapjes se kesaj semundje ne gjithe boten, ju ftoj te shihni videon me siper. Ne video per cdonjerin prej te semureve me Sida, ndizet nje qiri pergjate 1 sekonde. Per te pare se sa kohe do te duhej per te ndezur nje qiri per te gjithe njerezit e semure me sida mjafton vetem te kini pak durim dhe te shihni fundin e videos… Ka ardhur koha qe gjithsecili te jete pergjegjes per veprimet dhe pasojat e veprimeve te tij.

Sfidoni shimpanzene, nese mundni…

Sfidoj secilin prej jush qe te arrije ta zgjidhe kete loje me shpejt se shimpanzeja Ajumu (Ayumu). Loja eshte fare e thjeshte dhe konsiston ne shfaqjen e nente shifrave ne ekran, te cilat me pas mbulohen nga katrore. Qellimi i lojes eshte te arrish te memorizosh vendosjen e numrave sipas rradhes rritese. Per te pare se cfare eshte ne gjendje te beje shimpanzeja ne fjale ju mjafton te shikoni videon me poshte.

Eksperimenti i kryer nga Primate Research Institute i universitetit te Kiotos, synon te testoje memorien e castit ose fotografike te shimpanzeve. Kerkuesit u kane mesuar ne fillim 3 shimpanzeve 5 vjecare numrat ne rendin rrites nga 1 deri ne 9 dhe me pas i kane vene te kryejne eksperimentin ne fjale. Rezultatet jane te habitshme, shimpanzeje Ajumu arrin te korre sukses ne 80% te rasteve edhe kur numrat shfaqen per 7 te dhjetat e sekondes. Per te krahasuar kete aftesi te shimpanzeve me njerezit, kerkuesit kane bere te njejtin eksperiment edhe tek disa studente. Rezultati, nje arritje prej vetem 40% (kliko ketu per te pare videon e studenteve). Nderkohe qe Ajumu eshte ne gjendje ta zgjidhe lojen edhe kur numrat shfaqen per vetem 2 te dhjetat e sekondes, nje kohe pothuajse e pakapshme per syrin tone. Edhe pse studentet u sterviten per rreth 3 muaj nuk arriten te mundnin rezultatin e shimpanzese.
Kjo memorie pamore, fotografike nese mund ta quajme keshtu, shfaqet edhe tek femijet e vegjel, por zhduket me kalimin e kohes, pak a shume kur femija fillon te flase. Nga ana tjeter edhe shimpanzete e humbin kete aftesi me kalimin e kohes por shume me ngadale se njeriu. Nje “goditje e rende” per superioritetin e Homo-Sapiens…

Krahasimi i madhesise se Tokes me Diellin

Te mesuar me permasat tokesore dhe duke krijuar ne mendje nje “univers” permasash te ndikuar nga ato cka na rrethojne, shumica e njerezve e kane me te vertete te veshtire te imagjinojne paanesine e Universit. Duke kerkuar neper internet gjeta ne sitin e NASA-s kete figure qe ve perballe ne nje krahasim (te pamundur sepse ne nje distance te tille toka do te shkaterrohej) Diellin dhe Token. Per mua eshte me te vertete mbreselenese sepse edhe duke ditur se Dielli eshte shume here me i madh se Toka jone, ne te gjitha emisionet, librat, skicat e sistemit tone diellor nuk e kisha ndjere asnjehere diferencen gjigande qe qendron midis ketyre dy trupave qiellore. Po ju le ta shijoni dhe vleresoni vete imazhin, duke shpresuar se do tju krijoje nje ide pak me te qarte te asaj qe na rrethon. Dhe te mendosh se Dielli yne eshte nje yll me permasa mesatare, i pakrahasueshem me ato yje te quajtura Gjigande te kuq…
(Klikoni mbi figure per ta pare te zmadhuar duhet pak kohe sa te shfaqet, klikoni ketu nese kini nje lidhje te ngadalte)

Sistemi me i ri ekzoplanetar (ndoshta…)

Credit i Nasas: Nasa/JPL-Caltech/T. Pyle (SSC)

Duke perdorur teleskopin Spitzer, nje ekip astronomesh ka zbuluar ndoshta systemin planetar me te ri te njohur ndonjehere. Emri i tij eshte: UX Tau A.
I ndodhura ne yjesine e Demit, rreth 450 vite-drite larg nesh, yjet T Tauri jane shume te reja, zakonisht kane nje moshe prej 10 milion vitesh (shume pak nese krahasohen me Diellin tone). Shume prej tyre jane te rrethuara nga disqe te gazte dhe mendohet se ne etapat e para te jetes se tij, Dielli yne duhet t’ju ngjante shume.
Dhenia e celesave te origjines sone eshte nje prej qellimeve te ndertimit te teleskopit hapesinor Spitzer, dhe per kete arsye edhe Katerine Espajat (Catherine Espaillat), nje studente ne teze e Universitetit te Miciganit, ka vendosur se bashku me dr. Nuria Calvet dhe koleget e saj te studiojne me afer keto yje.
Keta kerkues jane bazuar se tepermi mbi dy yjet UX Tau A dhe LkCa 15. Ne ndryshim nga dielli yne, keto yje nuk prodhojne akoma energji nga reaksionet termoberthamore de bashkimit (fuzionit) te heliumit me hidrogjenin. Per shkak te moshes se re keto yje prodhojne energji nga proceset kontrkatimit gravitacional, procese te teorizuara per here te pare nga Kelvin dhe Helmholc (Helmholtz) ne shekullin e XIX.
Duke studiuar spektrin infratekuq te ketyre yjeve, kerkuesit arriten te zbulojne se rreth yllit UX Tau A, perqendrimi i diskut te pluhurt nga i cili do te prodhohen me pas planete eshte shume here me pak i dendur se ne periferi.
Ky eshte nje proces qe normalisht ndodh tek te gjitha yjet e tipit te UX Tau A, te cilit duke qene me te shndritshme se Dielli yne tentojne te “shtyjne” rreth periferise rene e pluhurit nepermjet radiacioneve te cliruara. Megjithate ne kete rast edhe pse zona rreth yllit eshte shume here me pak e dendur ne pluhur se periferia, ne kete zone vazhdon te kete nje disk te ngjeshur materieje. Pra procesi i avullimit te materies nga radiacionet e cliruara prej yllit nuk mund te kete ndodhur.
Rasti me i mundshem eshte ekzistenca e te pakten nje planeti qe eshte duke u formuar (kliko ketu per te lexuar se si formohen planetet), dhe qe ka arritur nje madhesi te tille sa per te terhequr rreth vetes nje sasi te mire te gazit dhe pluhurit te ndodhur ne orbiten ku kalon. Rreth yllit mund te orbitojne edhe trupa te tjere te ngurte me nje diameter nga 5 deri ne 10 km, dhe me nje mase prej 1000 miliard tonesh.
Nese prezenca e nje ose disa planetesh rreth UX Tau A, do te vertetohej ne te ardhmen, dhe duke qene se sipas teorise se evolucionit te yjeve, ylli UX Tau A ke nje moshe prej rreth nje milion vitesh, ne kete rast do te kishim te benim me sistemin ekzoplanetar me ri te njohur deri me sot.

Sipas: Futura-science.net