DOSSIER: Biologjia sintetike, jeta e krijuar në laborator.

Para pak ditesh publikuam lajmin e krijimit ne laborator te kodit gjenetik te nje qenieje te gjalle, pikerisht te nje bakteri. Per te kuptuar me mire rendesine e kesaj arritjeje, dhe perdorimet qe mund te kete ajo ne te ardhmen, ne artikullin ne vazhdim trajtohet me gjere, sic e le te kuptohet edhe titulli, tema e “jetes te krijuar ne laborator”. Debati qe kjo teme hap eshte jo pak i rendesishem per etiken shkencore. Artikulli ne vazhdim trajton disa pika kyce per te kuptuar me mire “teknologjine e krijimit te jetes”.

Kur në 2002 deklaronte se nuk po kërkonte që të merrte te drejten e autorit mbi gjenet, por vetë jetën, askush nuk e besoi, por sot J. Craig Venter i Institutit të Rockville, Maryland, në të cilin po punonin prej kohësh dy prej studiuesve më të mirë: Clyde Hutchinson, microbiolog i “University of North Carolina” Chapel Hill, dhe Hamilton Smith, Nobël për fiziologjinë dhe mjeksinë në 1978 treguan që bakteri sintetik nuk është më vetëm projekt dhe premtim megaloman dhe u bë i qartë që kur me 31 Maj te 2007-es u bë publike kërkesa për brevetin n. 20070722826, e prezantuar pa shumë bujë me 12 tetor 2007, me kërkesën që të publikohej edhe në qindra zyra të tjera patentimesh kombëtare dhe ndërkombëtare.
Titulli i kërkesës së patentës/brevetit, “Minimal bacterial genome”, d.m.th gjenoma minimale e nevojshme për të bërë që të jetojë një bakter.

Besimi, morali, regullat, …

Në se konsiston kjo ‘jetë’ e krijuar në laborator?
Kanë marrë gjenomën e Mycoplasma genitalium (një bakter që dyshohet të jetë shkaktar i uretritit ose të disa patologjive të tjera infiammatore të zonës pelvike), i pari që është sekuencuar nga gjenetistët, dhe një nga një kanë ‘caktivizuar’ secilin prej 470 gjeneve te tij për të parë se me cilët prej tyre bakteri do të jetonte normalisht dhe në mungesë të tyre.
Pasi zbuluan se cilët ishin të domosdoshëm për mbijetesën e tij ,381 prej tyre, kanë sintetizuar një pjese ADN-je që t’i përmbante të gjitha, me 580000 çifte bazë të materialit gjenetik. Synimi final eshte te marrin nje mikrobakter natyral, te cilit do ti heqin bërthamën e tij gjenetike dhe do te futin atë artificiale, duke ruajtur kështu mekanizmin molekular të nevojshëm për të lexuar gjenet dhe për ti shndërruar ato në proteina: Shkurt te krijojne një organizëm artificial.

Statuja ne mars ?!

Është thjesht një kombinim i rastësishëm dritë-hijesh apo bëhet fjalë për një krijesë të çuditshme marsiane?

Janë këto foto të bëra nga sonda Spirit, një nga robotët e Nasa-s që gjëndet në sipërfaqen e planetit Mars për operacionin Mars Exsplorer, që kanë ngjallur kureshtje dhe debat sidomos në internet. “Statuja” eshte quajtur sirena e Marsit, dhe fotoja me siper eshte e publikuar edhe ne sitin zyrtar te NASA-s. Ne foton e publikuar ne sitin e NASA-s gjithcka duket si nje reliev normal shkembor, por mjafton te zmadhosh fotografin per te pare qe ne anen e majte ndodhet statuja misterioze. Problemi shtrohet nëse është – Bllof apo një zbulim i jashtëzakonshëm?

Sepse megjithë stuhitë e rërës dhe periudhat e të qënit të ndaluar për shkak të baterive të shkarkuara, dy robotët e Nasa-s Spirit dhe Oportunity, që prej 2004 vazhdojnë që të dërgojnë foto panoramikedhe të dhëna përsa i përket truallit të Marsit.

Sipas The Register, fotografia është e vërtetë (dmth nuk është një nga shakatë e zakonshme që qarkullojnë shpeshherë në intenet), dhe është bërë në Mars gjatë një ekspozimi të gjatë, nga 6 deri në 9 nëntor 2007.
Megjithë diskutimet e shumta në rrjet që ka shkaktuar kjo foto, nuk ka asnjë koment prej Agjencisë Nasa, dhe ata kufizohen vetëm ne faktin që sonda Spirit ka gjetur realisht shndërrime të shkëmbenjve që vërtetojnë që njëherë e një kohë, në Mars ka patur ujë.

Krijohet ne laborator kodi gjenetik i nje bakteri!

Kerkuesit kane krijuar kodin gjenetik komplet te nje organizmi te gjalle – nje bakter – duke bere keshtu nje tjeter hap te rendesishem perpara per te krijuar jeten artificiale.
Me 485 gjene aktive, bakteri Mycoplasma genitalium, ka kodin gjenetik me te shkurter te njohur se cdo organizem tjeter i gjalle. Virus qe kane nje kod gjenetik akoma me te shkurter, nuk konsiderohen si qenie plotesisht te gjalla, por si nje gjendje midis se gjalles dhe jo te gjalles per shkak te paaftesise se tyre per tu riprodhuar pa ndihmen e qelizave mbartese.
Bakteret perkundrazi jane te afte te riprodhohen dhe edhe pse nga me te thjeshtat jane qenie plotesisht te gjalla. Grupi i qendres non-profit J.Craig Venter Institute, ne Maryland, punon prej vitesh duke kerkuar menyren per te ndertuar M. genitalium nga hici.
“Konsiderojme arritjen tone si hapin e dyte te rendesishem te nje procesi te perbere prej tre hapash ne tentativat tona per te krijuar organizmin e pare sintetik”, ka thene Craig Venter, themelues i institutit.
“I gjithe ky proces ka filluar me vetem kater shishe produktesh kimike”.
M. genitalium ka nje strukture mjaft te thjeshte, e gjithe ADN-ja mbahet ne nje kromozom te vetem. “Qellimi yne perfundimtar eshte ai i krijimit te nje kromozomi krejtesisht sintetik i cili mund te futet ne nje qelize artficiale, duke krijuar keshtu organizmin e pare artificial, te krijuar vetem nga njeriu” – ka shtuar Venter.
Craig venter eshte nje mer i njohur ne fushen e kerkimeve bioteknologjike. Ne 2001, Celera nje nderrmarje e krijuar prej tij, ish e para qe dekodifikoi gjithe kodin gjenetik te njeriut.

Nje tjeter artikull per arritjen ne fjale e gjeni edhe te selfmaderadio.

Sipas: Yahoo.it

Zbulohen yje kuarkesh (?).

Deri me sot yjet e nuetroneve megjithe vecantine e tyre ishin dicka normale per astrofizikanet, por zbulimi qe kane bere kerkuesit e Qendres te Studimeve Hapesinore dhe Rrezatimeve ne Tuluze (CESR Centre d’Etude Spatiale des Rayonnements de Toulouse) eshte dicka akoma me e rralle dhe e pahasur deri me sot.
Pershkrimi i struktura se brendshme te yjeve me neutrone ka qene deri me sot nje nga detyrat me te veshtira dhe te komplikuara per kerkuesit. Keto yje jane mbetjet e shperthimit te nje supernove. Modelet e krijimit te ketyre yjeve parashikojne “zhytjen” e materies ne vetvete pas shperthimit dhe krijimin e nje objekti me dendesi teper te madhe, qe ka afersisht masen e diellit dhe nje diameter prej vetem 10 km. Ne keto dendesi ekstreme, fizika parashikon qe berthama e ketyre yjeve nuk perbehet nga atome por nga neutrone, te cilet mund te permbajne pervec neutroneve te thjeshta edhe thermija te tjera “ekzotike” si pionet, kaonet, dhe madje edhe kuarket.
Duke vezhguar rrezatimin e tre yjeve me neutrone qe ndodhen ne brendesi te tre yjesive (Omega Centauri, M13, NGC2808, distanca e te cilave njihet me saktesi), dhe duke i nenshtruar kete rrezatim analizes spektrale te rrezeve X, kerkuesit kane arritur te gjejne se masa e ketyre yjeve eshte rreth 2.4 here masa e diellit ndersa permasat nuk i kalojne 8km rreze. Keto te dhena perputhen vetem me modelet me te fundit shkencore, qe parashikojne se ne berthamen e ketyre yjeve nen ndikimin e trysnive te larta edhe neutronet shperbehen per ti lene vendin ne menyre te papritur vetem kuarkeve te lira.
Natyrisht keto rezultate duhet te konfirmohen nga vezhgime te tjera, megjithate perbejne nje perparim te rendesishem ne njohjen e asaj cka eshte materia ne dendesi ekstreme: nje problem qe shqeteson njekohesisht fiziken dhe astrofiziken.

Sipas: techno-science.net

HIV-i dhe 273 proteinat celes te infektimit te tij.

HIV-i, virusi qe shkakton SIDE-n, eshte nje virus mjaft i thjeshte dhe ne te njejten kohe tmerresisht i komplikuar. Virusi permban vetem 9000 baza ARN-je, nje te njemilionten pjese te materialit gjenetik qe permbahet ne nje qelize njerezore , dhe vetem 9 gjene qe kodojne 15 proteina. Ky virus mund te sulmoje pa pushim qelizat imunitare derisa i gjithe sistemi te shkaterrohet, duke i hapur keshtu rrugen nje sere patologjish qe mund te jene edhe vdekjeprurese.
Per te shkaktuar deme ne sistemin imunitar, ky virus duhet te infektoje vazhdimisht qeliza te reja dhe te shumefishohet, dhe per kete proces ka nevoje per ndihmen e qelizave “pritese”.
Ne nje artikull te publikuar ne revisten online te “Science” Stephen Elledge dhe koleget e tij te Brigham and Women’s Hospital of Boston, kane zbuluar, fale nje teknike te sofistikuar, qe virusi perdor 273 proteina njerezore per te infektuar trupin, nga te cilat vetem 36 ishin te njohura me pare.
Keto proteina te njohura edhe si faktore varesie ndaj HIV-it, (HDF, Hiv dependencu factor) nga te cilat vetem 36 ishin te njohura me pare, jane proteinat qe i lejojne virusit te kryeje shume procese jetesore dhe ne te njejten kohe procese te rendesishme per infektimin e qelizave imunitare, si shkrirja e shtreses proteinike mbrojtese te qelizave dhe infektimi i materialit gjenetik te berthames.
Shume studiues jane dakord me faktin se faktoret e varesise, mund te jene nje drejtim ne te cilin do te punohet ne vitet ne vazhdim per trajtime farmakologjike kunder HIV-it. Per momentin, jane te disponueshme rreth 20 medikamente ne gjendje te izolojne enzimat celes te HIV-it. Para rreth nje muaji ne Shtetet e Bashkuara u aprovua edhe izoluesi i pare i proteinave qe sherbejne si faktore varesie HDF. Ky izolues bllokon nje receptore te quajtur CCR5 te perdorur nga virusi per te hyre ne qelize.
“Ky artikull, do te kthehet ne nje studim celes mbi HIV-in per gjithe dhjetevjecarin ne vazhdim, ose ndoshta edhe per me shume”, ka shpjeguar Robert Gallo, drejtuesi i Institutit te virologjise njerezore te Baltimores ne Maryland, dhe autor i disa prej studimeve te para qe lidhnin HIV-in me SIDE-n.

Burimet: Lescienze.it, Sciencemag.com