Nje “tru” per nanorobotet

Nje ekip kerkuesish te Institutit Kombetar te shkencave te materialeve ne universitetin e Tsukuba, ne Japoni, ka arritur te krijoje kompiuterin me te vogel ne bote te perbere nga vetem 17 molekula!
Ky sistem qe funksionon ne paralel, eshte ne gjendje te kryeje disa veprime ne te njejten koha. Perberesit e perdorur jane molekula ne gjendje te shfaqin 4 pozicione te ndryshme. Kompiuteri perbehet vetem nga nje lloje unaze, ne qender te se ciles ndodhet molekula qendrore, ndersa reth saj ka 16 molekula te tjera periferike. Per ta aktivizuar nanokompiuterin, dergohet nje sinjal elektrik ne molekulen qendrore nepermjet nje mikroskopi me efekt tynel. Ky lloj mikroskopi sherben per te vezhguar objektet ne shkalle molekulare, por edhe per ti manipuluar ato (ndryshe nga teleskopet e zakonshem qe sherbejne vetem per vezhgim). Ai eshte i perbere nga nje maje ultra e holle ne gjendje te veproje ne nivelin atomik, duke krijuar nje tynel elektrik midis saj dhe atomeve, prej nga emri mikroskop me efekt tynel.
Pasi aktivizohet, molekula qendrore i dergon instruksionin e saj 16 molekulave periferike. Sipas nje prej kerkuesve Anirban Bandyopadhyay, ky lloj ndertimi i vecante ne te cilin nje element komunikon njekohesisht me shume te tjere, gjendet edhe ne menyren e funksionimit te neuroneve.
Kerkuesit nuk jane mjaftuar me kaq. Ata jane perpjekur te lidhin kompiuterin e tyre me 8 nanomakina, si per shembull ashensori me i vogel ne bote, i afte qe te ngjitet dhe te zbrese vetem nje nanometer (1 e miliarda e metrit). Keshtu ata verejten se ishin ne gjendje te drejtonin sisteme te jashtme te lidhura me kompiuterin.
Ajo cka eshte me e rendesishme ne kete zbulim jane perdorimet qe mund ti behen. Fillimisht do te mundesohej te ndiqej ligji i Moore (qe thote se fuqi dhe kompleksiteti i kompiuterave dyfishohet cdo 18 muaj). Mjafton te imagjinohen me miliona nga keta nanokompiutera te lidhura ne sera per te krijuar procesore shume te fuqishem. Pervec kesaj zbulimi ne fjale i hap rrugen edhe shume perspektivave ne mjekesi. Keshtu do te ishte e mundur te ndertoheshin nanorobote ne gjendje te kryenin nderhyre nga me delikatet brenda trupit te njeriut. Ne rast te nje tumori ne tru per shembull, do te mjaftonte te injektoheshin ne gjak nje kompiuter qendror i lidhur me nanomakina te cilat do te vinin ne funksionim nje program te vecante.
Megjithate per te mundesuar perdorimin e ketij zbulimi, progrese te tjeraduhen kryer. Se pari, perdorimi i nje mikroskopi me efekt tynel per te derguar udhezime eshte teper i veshtire dhe i shtrenjte per tu perdorur. Per me teper ne qofte se deshirojme te lejojme nanorobotet te qarkullojne ne tru per eliminuar tumoret, nje mikroskop i tille natyrisht qe nuk mund te perdoret. Kerkuesit jane duke tentuar te gjejne “aktivizues kimike”, si proteinat, per te derguar instruksionet e tyre nanokompiuterave. Nje tjeter aspekt mbi te cilin eshte duke u punuar eshte rritja e fuqise se ketyre nanokompiuterave. Keshtu ne qofte se ne vend te ndertimit unazor do te kalohej ne nje ndertim sferik, do te mund ti dergohej instruksioni jo me 16 por 1024 molekulave njekohesisht.
Edhe pse per momentin perdorimet praktike mund te duke te largeta mjafton te shihet perparimi qe eshte bere ne fushen e kompiuterave normale 30 vitet e fundit per te arritur te kuptohet se brenda nje dhjetvjecari, keto lloj nanokompiutera mund te kthehen ne nje mjet te zakonshem per mjekesine dhe laboratoret kerkuese.
Ketu mund te gjeni nje video (ne anglisht) qe shpjegon funksionimin e ketij kompiuteri molekular.
Marre nga: internetactu.net

Nje gjen qe bllokon HIV-in!

Nje ekip kerkuesish nga Univesiteti i Albertas ne Edmonton, ka arritur te zbuloje nje gjen qe eshte i afte te bllokoj HIV-in dhe te ndaloje me pas edhe zhvillimin e SIDA-s. Stéphan Barr nje studiues i Departamentit te Mikrobiologjise Mjekesore dhe Imunologjise, deklaron se ekipi i tij ka arritur te identifikoje nje gjen te quajtur TRIM22 qe eshte ne gjendje te bllokoje infeksionin e HIV-it ne nje kulture qelizore duke e ndaluar virusin te ndertohet. “Kur futim kete gjen ne qeliza, ai arrin te ndaloje bashkimin dhe formimin e virusit HIV” pohon z.Barr. “Kjo do te thote qe virusi nuk mund te dale nga qelizat qe ka infektuar per te infektuar te tjera, duke bllokuar ne kete menyre perhapjen e virusit.”
Per te treguar rendesine e ketij gjeni, Barr dhe ekipi i tij kane bllokuar aktivitetin e TRIM22 ne disa qeliza duke verejtur nje fenomen interesant: pergjigja normale e Interferonit, nje proteine qe koordinon sulmet e organizmit kunder infeksioneve virale, nuk eshte shfaqur e plote duke mos arritur te luftoje infeksionin e HIV-it. “Kjo do te thote se TRIM22 luan nje rol thelbesor ne organizmin tone per te luftuar HiV-in. Rezultatet jane teper interesante pasi tregojne se organizmi yne permban nje gjen qe eshte i afte te ndaloje perhapjen e HIV-it.”
“Tipe te reja te virusit HIV, rezistente ndaj trajtimeve tradicionale shfaqen ne vazhdimesi, per kete arsye, eshte e nevojshme te krijohet nje menyre me natyrale per te bllokuar HIV-in. Zbulim i ketij gjeni qe ndodh natyralisht ne qelizat tona mund te jete nje rruge e re ne kete drejtim” deklaron z. Barr.
Gjeni eshte ne gjendje te bllokoje bashkimin e virusit, keshtu ne te ardhmen duke studiuar sjelljen e tij do te qeme ne gjendje te ndertonim medikamente ose vaksine qe sillen ne te njejten menyre duke imituar efektet e ketij gjeni. “Jemi duke studiuar arsyet se pse ky gjen nuk funksionon tek personat e infektuara nga virusi dhe duke kerkuar nje menyre per ta aktivizuar kete gjen tek keta individe” ka shtuar Barr. “Shpresojme se kerkimet do te cojne ne zbulimin e medikamenteve ose vaksinave te reja qe mund te ndalojne perhapjen nga nje person ne nje tjeter, ose perhapjen e HIV-it brenda te njejtit organizem, do te analizojme gjithashtu aftesine e ketij gjeni per te luftuar viruse te tjere” perfundon ai.
Zbulimi eshte publikuar ne The Public Library of Sciences Pathogens me 28 shkurt te ketij viti.

Marre nga: bulletins-electroniques.com

Historia gjenetike e shqiptareve (???)

Niveli i ulet i profesionalitetit te gazetareve ne vendin tone eshte dicka me te cilen tani jemi mesuar te jetojme. Na eshte bere shprehi qe sa here lexojme nje numer pjesemarresish ne mitingje a lekesh te grabitura nga ndonje banke, ta pjesetojme me 10 ne menyre qe te lexojme dicka me prane realitetit dhe pa petkun e “pseudo scoop-it” qe gazetaret duan ti krijojne.
Te gjithe ata qe paten durimin te lexonin keto rreshta do te jene duke pyetur veten se c’hyn nje artikull mbi mediat shqiptare ne nje blog per shkencen? Normalisht pergjigjia do te ishte se nje artikull mbi nivelin e ulet gazetaresk ne Shqiperi nuk ka asnje lidhje me nje blog mbi shkencen, dhe se normalisht ka ngjarje shume me te rendesishme per tu raportuar se ajo cka mire dihet. Kjo derisa disa gazetareve nuk i hip ndermend te bejne emisione dhe dokumentare mbi shkencen, dhe nepermjet ketyre emisioneve kerkojne te zbulojne prejardhjen e “vertete” te shqiptareve. Natyrisht te raportosh ne menyre te gabuar (ose te ekzagjeruar) numrin e pjesmarresve ne mitingun e rradhes eshte dicka qe edhe mund te “gelltitet”, por me Shkencen nuk behet shaka, dhe mbi te gjitha nuk behen “scoop”-e!

Kushdo qe ka provuar te shkruaje dicka mbi gjenetiken per t’ia paraqitur nje publiku te gjere e ka vene re menjehere se sa e veshtire eshte ti permbahesh ne te njejten kohe realitetit shkencor dhe te jesh i kuptueshem per nje mase te gjere njerezish te cilet jodomosdoshmerisht njohin ne thellesi gjenetiken. Mjafton nje ndryshim i vogel ne artikull, ose paraqitja e njeanshme e problemit dhe ky i fundit, edhe pse i kuptueshem dhe interesant per degjuesit, ka pak te verteta shkencore.
Me sa duket ky shqetesim nuk i eshte shfaqur gazetareve te Vizion+ kur kane vendosur ti gjejne prejardhjen e “vertete” shqiptareve, duke i hyre me “thellesi” kerkimeve ne gjenetike. Keshtu duke kerkuar ne dokumente dhe kerkime te viteve 90 kane arritur te zbulojne (ne emisionin e dates 8 shkurt 2008) se Ne e kemi prejardhje nga popujt nordike. Normalisht te kesh prejardhjen nga popujt nordike nuk ka asgje te keqe, dhe mund te jete edhe e vertete, megjithate qe te pohosh dicka te tille duke u munduar ta vertetosh nepermjet kerkimeve gjenetike, duhet te jesh me te vertete Ekspert ne kete fushe. Mbi te gjitha nese marrim parasysh se kerkimet gjenetike ne shkalle popullate ne nje vend ku flitet akoma per problemin e pajisjes me karta identiteti, nuk duhet te jene kaq te shumta sa per te mbrojtur nje hipoteze te tille.

Fatmiresisht blogosfera (rendesia e se ciles nuk eshte dicka per tu vertetuar), i lejon edhe personave shume me te afte por qe nuk kane mundesine te shfaqen ne media, te bejne analiza te thelluara mbi pohime kaq delikate. Keshtu tek selfmaderadio gjeni te shkruar nje replike mjaft interesante mbi emisionin ne fjale dhe mbi hipotezat qe ky i fundit paraqet. Me shprese qe pas leximit te artikullit te kini krijuar nje ide me te qarte mbi kete teme!

Link: Origjina nordike e shqiptareve – Replike

Ky blog eshte ne zi!

Ne nje moment te tille cdo fjale eshte e tepert. Blogshkenca solidarizohet me dhimbjen e familjareve te viktimave te Gerdecit.
Gjithe shqiptaret jane prane tyre qe te mund te gjejne forcen per ta kaluar nje moment te tille.

Zhgenjimi i Titanit

Cfare ndodh kur teoria nuk perkon me realitetin?
Para dergimit te Kasinit (Cassini) rreth Saturnit, dhe mbi te gjitha para uljes se sondes europiane Hygens (Huygens) mbi Titanin, satelitin me te vogel te Saturnit, astrofizikanet ishin te bindur se ky i fundit do te qe i mbuluar ne menyre uniforme nga nje oqean metani me nje thellesi prej rreth 1 kilometer. Megjithate imazhet e derguara nga keto dy sonda nuk vertetojne kete supozim, perkundrazi…
Atmosfera e Titanit eshte e perbere kryesisht nga azoti dhe metani, qe formojne nje mjegull te dendur ngjyre portokalli dhe qe mbulojne vazhdimisht siperfaqen e ketij satelit. Kjo perberje krijon reaksione kimike te komplikuara, nga te cilat prodhohet etani dhe hidrokarbure te shumta. Duke u kondensuar me njera tjetren keto dy elemente, duhet te kishin formuar nje shtrese te dendur qe duhet te mbulonte gjithe satelitin. Te pakten kjo ishte ajo cka mendohej para uljes se sondave mbi te.
Imazhet e derguara nga dy sondat tregojne se vetem rajonet me te larta permbajne disa liqene te vogla metani te cilat perbejne vetem 14% te siperfaqes se pergjithshme te satelitit.
Pyetje e pare qe shtrohet ne menyre natyrale pas observimit te ketyre imazheve eshte: pse liqene dhe jo oqean? Dy astrofizikante Olivier Muzi (Olivier Mousis), i observatorit te Bezansonit (Besançon), dhe Bernard Shmit (Bernard Schmitt), i laboratorit te Planetologjise ne Grenoble, propozojne nje shpjegim per kete fenomen. Sipas tyre siperfaqja e Titanit eshte poroze dhe poshte saj ndodhet nje shtrese krio-llave (llave qe del nga kriovullkanet ne gjendje te nxehte e perbere jo nga metale ne gjendje te shkrire por nga uji, amoniak ose metan te ndodhura nen trysni te larte brenda kriovullkanit). Keshtu 2 kilometrat e para te kores se satelitit do te permbanin nje sasi te madhe kriollave e cila ka aftesine te thithe hidrokarburet e atmosferes. Kerkuesit shpjegojne se do te mjaftonte nje porozitet prej vetem 10% i siperfaqes se Titanit per te bere te mundur thithjen e gjithe sasise se hidrokarbureve te prodhuara nga Titani gjate gjithe historise se tij.
Per ti u rikthyer pyetjes se bere ne fillim. Ky zbulim eshte nje nga shembujt e shumte te ecjes dhe zhvillimit te shkences se “vertete”. Kjo e fundit nuk eshte e perbere nga dogma te pandryshueshme, te shkruara dhe te vulosura me vule ari. Ajo eshte dicka ne evolucion, nje lume ne rrjedhje qe merr gjate rrjedhes se tij ide dhe supozime nga me te ndryshme por qe derdh ne “detin” e madh te realitetit vetem ato me te saktat, vetem ato qe na lejojne ta kuptojme me te vertete boten qe na rrethon. Dhe kur teoria nuk perputhet me realitetin nuk eshte ky i fundit qe perpiqemi te shtremberojme, por plotesojme, ndryshojme, ne disa raste edhe zhdukim fare teorine. Gjitha keto per ti sherbyer ne menyre sa me te plote se Vertetes.

Burimi: Observatoire de Besançon
Imazhi: Imazh radar me ngjyra te ndryshuara i nje liqeni hidrokarburesh ne polin e veriut te Titanit. Kredit: Nasa/JPL/USGS