Nje dinosaur me pende me i vjeter se Arkeopteriksi

Arkeopteriksi eshte nje nga provat fosile te evolucionit te zvarranikeve ne shpende. I quajtur si nje nga hallkat e ndermjetme te zinxhirit evolutiv te zvarranikeve, ai ka luajtur nje rol te rendesishem ne kuptimin e shfaqjes se shpendeve ne siperfaqen e tokes. Megjithate tanime ai nuk eshte e vetmja hallke lidhese midis ketyre dy lloje kafshesh.
Quhet Epideksipteriks hui (Epidecipteryx hui), dhe eshte fosili me i fundit i zbuluar ne Mongoli qe i shtohet koleksionit te fosileve nderrmjetes te zvarraniko-shpendeve. Epideksipteriks hui ka qene nje dinosaur me pupla qe ka jetuar para 168 deri 152 milion vitesh, cka e ben akoma me te vjeter se Arkeopteriksi.
Skeleti i tij tregon qarte se nuk mund te jete nje paraardhes direkt i zogjve te sotem pasi ka qene i paafte te fluturoje, megjithate prezenca e puplave dhe pendeve e ben te pakundershtueshme rolin e tij ne shfaqjen e shpendeve te pare. Ai ka qene nje biped (dykembesh) mishngrenes pak me shume se 30 cm i gjate i pajisur me kthetra dhe sqep te pajisur me dhembe.
Zbulimi i tij eshte mjaft interesant pasi verteton idene se puplat jane shfaqur para aftesise per te fluturuar. Per me teper fakti se ka jetuar para arkeopteriksit, ben te mendosh se nje numer i madh dinosaurish kane qene te pajisur me pupla para se ti perdornin per fluturim.
Ngadale por qartesisht dhe me siguri po zbulohen nga paleontologet te gjitha etapat qe kane mundesuar kalimin e dinosaurve ne zogj. Per me teper zbulime akoma me interesante kane per te ardhur…

Per te pare imazhet e zmadhuar klikoni mbi figura.
Ne kete lidhje nje tjeter rindertim i Epideksipteriks hui nga Qiu Ji dhe Xing Lida

Fotot Credit:Nature
Burimi: Futura-Sciences

Nje zemer e re artificiale kompakte dhe plotesisht e transplantueshme

Eshte prezantuar nga Alen Karpentier (Alain Carpentier) nje prototip zemre artificiale autonome e cila pritet te implantohet ne nje pacient brenda tre viteve te ardhshme.

Karpentier eshte nje nga specialistet me ne ze te kesaj fushe. Themelues dhe drejtues i laboratorit te transplanteve te protezave kardike te Universitetit Paris VI, specialist i transplantit te organeve ne Spitalin europian Zhorzh Pompidu (Georges Pompidou) ne Paris, profesor ne Shkollen e Mjekesise Mount Sinai ne Nju Jork, fitues i cmimit Lasker ne 2007, krijimi i tij i fundit eshte rezultati i me shume se 20 vite kerkimesh dhe studimesh.
Ideja nuk eshte e re dhe daton qysh ne vitet 1960. Me 1982 u arrit edhe implantimi i pare i nje zemre artificiale, Jarvik 7, ne trupin e nje 61 vjecarit, Barney Clark, i cili jetoi pak me shume se tre muaj. Megjithate ky ekzemplar ishte shume me i madh se nje zemer normale dhe ish i detyruar te qendronte i lidhur me nje kompresor te jashtem prej 40 kilesh.
Prototipi i ri i zemres artificiale i quajtur Carmat peshon vetem 1200 gram, dhe ne versionin final masa do te jete e reduktuar ne 900 gram. Edhe pse 300 gram me i rende se nje zemer natyrale, ai mbetet plotesisht i pranueshem nga organizmi. Carmat imiton arkitekturen e zemres njerezore, dhe nje qark elektronik pershtat funksionimin e protezes me nevojat e pacientit. Modeli funksionon me bateri te rikarikueshme nepermjet nje prize elektrike te vendosur ne pjesen prapa veshit, nje vend qe shfaq vecantine e mosinfektimit. Nje tjeter pike e rendesishme e ketij organi artificial, eshte fakti se eshte i prodhuar me materiale “bio-sintetike”, te cilat ulin ndjeshem rrezikon e formimit te trompozave dhe per me teper eliminojne rrezikun e perjashtimit dhe eliminimit te organit nga organizmi.
Kerkuesit shpresojne te arrijne rezultate me pozitive se sa ato te arritura nga “rivali” i tij Abiocor, nje model i krijuar nga shoqeria amerikane Abiomed e cila me 2006 u lejua ta testonte mbi paciente ne rrezik per jeten. Ky i fundit shfaq nje perqindje mjaft te larte problemesh tek pacientet dhe nje kohe mbijetese mesatare prej vetem 5 muajsh. Ne 12 pacientet e mbijetuar (nga 14 pacientet e testuar dy vdiqen gjate nderhyrjes kirurgjikale), jane regjistruar 19 aksidente kardio-vaskulare (trompoza), te cilat Carmat shpreson ti reduktoje se tepermi fale materialeve bio-sintetike.

Burimi: Futura-sciences.com

Bloudhound SSC: 1600 km/h ne nje makine-rakete

Ne qofte se kini pare ndonje prej “super-makinave” te sotme te arrije nga 0 ne 100 km/h ne me pak se 4 sekonda (nje Lamborghini Gallardo i arrin ne 3,6) nuk mund te mos mbeteni te habitur me shpejtesine e menjehershme qe merr makina. E pra per te gjithe ata qe mendojne se tanime teknologjia e mjeteve me rrota po arrin gjithnje e me teper ne nje limit te pakapercyeshem, Ministria e Shkencave te Britanise se Madhe ka vendosur ta shtyje akoma me teper kete limit. Pas thyerjes se rekordit  te shpejtesise me 1997 nga nje ekip britanik duke arritur 1227,985 km/h dhe duke kaluar shpejtesine e zerit (1200 km/h), tani shpejtesia e synuar eshte prej plot 1600 km/h (1000 milje/h), pra 1.3 here me e madhe se shpejtesia e zerit.
Bloodhound SSC do te quhet mjeti me nje peshe prej 6.5 tonesh i gjate 12,8 metra dhe qe do te mbeshtet mbi rrota prej 90 centimetrash diameter te cilat do te kryejne rreth 1000 rrotullime nec minute dhe duhet ti rezistojne nje nxitimi prej 50000 g (g-nxitimi i renies se lire = 9,8 m/s*s). Per te evituar qe rrotat te shkeputen nen tensionin e larte do te fabrikohen prej titani. Nje motor i marre nga avioni gjuajtes Eurofighter Typhoon do te sherbeje per te vene ne levizje kete “rakete tokesore”, dhe per te permiresuar akoma me shume nxitimin do te shtohet edhe nje motor rakete qe do te furnizohet me peroksid hidrogjeni (H2O2) i ndodhur ne nje rezervuar 1 tonesh. Per te kuptuar akoma me shume se sa ekstrem do te jete ky automjet, mjafton te mendosh se motori qe perdoret sot ne shumicen e super makinave V12 (pra nje 12 cilindersh i perdorur ne Ferrari 599, Lamborghini Murciellago, Mercedes McLaren SLR), ne kete rast do te sherbeje vetem per pompuar karburantin ne motor. Ne qofte se gjithcka shkon mire, makina duhet te arrije 1600 km/h per 40 sekonda duke arritur keshtu nxitimin e nje plumbi te gjuajtur nga nje pistolete.

Por perse duhen harxhuar 12,5 milion euro per te vene ne levizje nje mjet kaq ekstrem? Per te thyer limitet ne rradhe te pare, dhe per te vene gjithnje ne prove aftesite teknologjike te arritura. Megjithate ky nuk eshte synimi i vetem. Faktikisht nepermjet ketij eksperimenti Ministria e Shkencave te Madherise se Saj kerkon te ringjalle interesin e femijeve dhe studenteve per shkencen dhe teknologjine. Ministri Pol Dreizon (Paul Drayson) ka shtuar se shpreson qe “ky projekt ikone per shekullin e 21-te, te shtyje brezat e ardhshem te zgjedhin karriera shkencore, teknologjike ose matematike“.

Ne vazhdim nje animacion i projektit…

Nje material i ri fotovoltaik me rreth 100% rendiment!

Nje grup kerkuesish te Universitetit te Ohaios kane zbuluar rastesisht nje material te ri te afte per te thithur energjine e drites se diellit. E vecanta e tij eshte se ka nje rendiment prej pothuajse 100%.
Panelet e zakonshme diellore jane te perbere prej materialesh fluoreshiente. Energjia e drites se diellit eksiton elektronet te cilet me pas perdoren per te prodhuar energji. Problemi me keto materiale eshte se kohezgjatja e gjendjes se eksituar te elektroneve eshte vetem disa pikosekonda (1 sekonde = 1000 miliard pikosekonda) cka ben te pamundur perdorimin e te gjithe elektroneve te eksituar. Si pasoje rendimenti me i mire i marre nga keto lloj materialesh eshte prej vetem 61% ne teknikat me te komplikuara dhe te shtrenjta te perdorura, pra nje rendiment 40% eshte mesatarja qe mund te fitohet nga perdorimi i gjere i tyre.
Materiali i ri, i cili u zbulua rastesisht duke perdorur superkompiutera per te percaktuar konfigurime te mundshme te molekulave, eshte jo vetem fluoreshent por edhe fosforeshent. Fale kesaj karakteristike gjendja e eksituar e elektroneve nga drita e diellit ka nje kohezgjatje te rendit te mikrosekondes (1 e milionta e sekondes), pra rreth 1 milion here me shume se ne materialet fluoreshente. Ne qofte se punimet e kerkuesve do te mund te zbatoheshin ne praktike (per momentin kane arritur te perdorin vetem nje grumbull molekulash mbi nje solucion te lengshem), atehere nje rendiment prej pothuajse 100% do te mund te arrihej.
Edhe pse perdorimi ne shkalle te gjere i ketij materiali hibrid do te duhet te prese mjaft vite, kjo arritje mund te kete hapur rrugen e prodhimit te nje forme te re energjie, plotesisht te paster, qe mund te zgjidhe problemin global te energjise.

Falenderojme lexuesin tone “losttext” qe na sinjalizoi kete artikull.

Burimi: TGDaily.com

Incidenti ne LHC: Raporti i CERN

Difekti i ndodhur me 19 shtator 2008 ne LHC-ne e Cern-it sic qe parashikuar ka pas qene shkaktuar pikerisht nga nje lidhje e dobet elektrike qe ka sjelle rrjedhje heliumi dhe si pasoje edhe ndalimin e LHC-se.

Hetimet e kryera ne CERN si pasoje e rrjedhjes se heliumit ne sektorin 3-4 te tunelit te Perplasesit te Madh te Hadronve (LHC-Large Hadron Collider) kane konfirmuar se incidenti eshte pasoje e nje lidhjeje elektrike midis dy magneteve te pershpejtuesit. Kjo ka sjelle prishje mekanike ne sistem dhe rrejedhjen e heliumit ne tunel.

Procedurat e sigurise ishin ne funksion dhe sistemet e sigurise funksionuan ashtu sic ish parashikuar duke evituar keshtu venien nen rrezik te personelit. CERN-i ka elementet e mjaftueshem per ndrimin e pjeseve te prishura, duke mundesuar keshtu rihapjen e LHC-se me 2009 dhe njekohesisht masat e duhura jane marre ne menyre qe te evitohen probleme te ngjashme ne te ardhmen.

“Ky aksident eshte nje ngjarje e paparashikuar”, ka deklaruar Robert Aymar, drejtor i pergjithshem i CERN-it, “megjithate jam i bindur se mund te kryejme riparimet e nevojshme, te evitojme incidente te tilla ne te ardhmen dhe te vazhdojme te ndjekim objektivat e kerkimeve tona”.

Raporti zyrtar i CERN (frengjisht-html)
Raporti zyrtar i CERN (anglisht-.pdf)

Burimi, Foto:CERN